Etikettering en allergenen

Met ingang van 13 december 2014 gelden de voorschriften voor etikettering van levensmiddelen zoals opgenomen in Verordening (EG) nr. 1169/2011

Voedingswaardedeclaratie
Een van de belangrijkste wijzigingen met deze nieuwe wetgeving is dat de voedingswaarde van de ‘big 7’ moet worden gedeclareerd, namelijk de energetische waarde, het gehalte aan vetten, verzadigde vetzuren, koolhydraten, suikers, eiwitten en zout per 100 gram of per 100 ml. Daarnaast mag dit ook per portie worden aangegeven en ook het percentage van de vastgestelde Referentie-inname mag worden vermeld. De verplichte stoffen mogen worden aangevuld met de enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetzuren, polyolen, zetmeel, vezels en een significante hoeveelheid vitaminen en mineralen (zie ter illustratie deze tabel).

Verder mag het energiegehalte worden herhaald op de voorkant van de verpakking (per 100g/ml en additioneel ook per portie); alleen, of samen met de voedingsstoffen vet, verzadigd vet, suiker en zout. Als het energiegehalte per portie vermeld wordt, dan dient ook het aantal porties dat in de verpakking zit te worden vermeld. Voor deze voedingstoffen geldt dat ze op de voorkant per 100g/ml òf per portie mogen worden uitgedrukt.

Over de vermelding van transvetzuren in de voedingswaardedeclaratie is nog geen volledige overeenstemming bereikt. Volgens de huidige stand van zaken mag de hoeveelheid transvetzuren niet meer worden vermeld. Het nog uit te voeren impact assessment van de Europese Commissie kan hier nog verandering in brengen. Met het oog op het rapport over transvetzuren dat de Europese Commissie in december 2014 ging uitbrengen, heeft MVO het MVO-standpunt transvetzuren opgesteld.

Lijst met ingrediënten
Ook is nieuw dat plantaardige oliën en vetten nu moeten worden uitgesplitst naar de specifieke plantaardige oorsprong. Dit betekent dat de specifieke soort(en) moet(en) worden vermeld, maar de categorienamen (“plantaardige oliën”, “plantaardige vetten”, “plantaardige oliën en vetten”) blijven vrijwillig. Bij het gebruik van een groepsnaam hoeven door de toevoeging ‘in wisselende verhoudingen’ de specifieke plantaardige oliën en vetten niet in volgorde van afnemend gewicht te worden vermeld. Voor de plaats in de ingrediëntenlijst telt bij gebruik van een categorienaam het gewicht van de totale hoeveelheid plantaardige olie en/of vet als het ingrediënt.

Verder wordt de aanduiding gehard bij geharde plantaardige of dierlijke oliën of vetten vervangen door “geheel gehard” voor volledig geharde oliën of vetten of “gedeeltelijk gehard” voor gedeeltelijk geharde oliën en vetten.

MVO heeft een standpunt opgesteld over de etikettering van raap-/koolzaadolie met als conclusie dat Koolzaadolie en Raapzaadolie synoniemen zijn: MVO-standpunt etikettering raap-/koolzaadolie.

Allergenen
In artikel 21 van Verordening 1169/2011 is vastgelegd dat stoffen die allergische reacties of intoleranties veroorzaken moeten worden opgenomen in de lijst van ingrediënten. Deze vermelding dient te worden benadrukt door het gebruik van afwijkende typografie, zoals afwijkend lettertype (bijvoorbeeld vetgedrukt, afwijkende kleur van de letters). Naast deze wettelijke verplichting mag een producent ervoor kiezen om een vrijwillige extra vermelding van de in het levensmiddel aanwezige allergenen op de verpakking te zetten, bijvoorbeeld door een kopje ‘Allergie-informatie: bevat…’. Deze extra vermelding is toegestaan, maar mag de wettelijke verplichting niet vervangen.

FEDIOL heeft een verklaring opgesteld over de uitzondering wat betreft de etikettering van geraffineerde soja en pindaolie als allergeen: ‘Code of Practice on the production and labelling of certain oils in connection with allergy’.

De FDE heeft een handleiding voor de levensmiddelenindustrie opgesteld over goede praktijken in het risicobeheer van allergenen. Deze handleiding kunt u vinden op de website van de FDE.

Land van oorsprong
De vermelding van het land van oorsprong / plaats van herkomst blijft verplicht als het weglaten daarvan de consument zou kunnen misleiden aangaande het werkelijke land van oorsprong of de werkelijke plaats van herkomst. Verder blijft de vermelding verplicht voor rundvlees, honing, verse groenten en fruit en olijfolie. Eind 2013 is duidelijk geworden hoe de verplichte herkomstaanduiding van vlees van varkens, schapen, geiten en pluimvee moet gebeuren. Download hier het MVO-standpunt over herkomstetikettering. 

  • Land van oorsprong: is (op grond van Verordening (EEG) nr. 2913/92, artikel 24) het land waar de laatste substantiële economische verwerking heeft plaatsgehad of waar een nieuw product is gemaakt of waar een belangrijke handeling van de productie werd uitgevoerd. Voor olie zou dus gelden dat het land van herkomst de plaats is waar de raffinage heeft plaatsgehad.
  • Plaats van herkomst: de plaats vanwaar het product volgens de aanduiding afkomstig is (volgens Verordening 1169/2011). Bijvoorbeeld als maïsolie wordt geïmporteerd uit de Verenigde Staten, dan is de VS de 'plaats van herkomst'.

Genetisch gemodificeerde organismen
De etikettering van met genetisch gemodificeerde organismen (ggo's) geproduceerde levensmiddelen is in afzonderlijke verordeningen geregeld. De bepalingen voor etikettering van in de Europese Unie toegelaten genetisch gemodificeerde organismen (ggo's) en levensmiddelen met genetisch gemodificeerde ingrediënten zijn vastgelegd in Verordening (EG) Nr. 1829/2003. Hierin is vastgesteld dat wanneer een levensmiddel of ingrediënt genetisch gemodificeerd is, de benaming of de lijst van ingrediënten wordt aangevuld met de vermelding ‘geproduceerd met genetisch gemodificeerde x’. Deze vermelding moet direct achter de benaming van het desbetreffende ingrediënt in de lijst van ingrediënten worden vermeld, of door middel van een verwijzing met een asterisk worden aangebracht. 

Meer informatie over Verordening (EU) Nr. 1169/2011:
Meer informatie over de Europese voorschriften voor etikettering kunt u vinden op de website van de Europese Commissie: http://ec.europa.eu/food/food/labellingnutrition/foodlabelling/proposed_legislation_en.htm en op de website van de NVWA: http://www.nvwa.nl/onderwerpen/regels-voor-ondernemers-eten-en-drinken/dossier/etikettering-van-levensmiddelen.

FoodDrinkEurope en Eurocommerce hebben een guidance opgesteld om retailers en voedingsmiddelenfabrikanten te helpen bij het implementeren van de etiketteringsvoorschriften. Download hier de guidance. De FNLI heeft een handleiding voor bedrijven ontwikkeld over de toepassing van de referentie-inname op het etiket. In de handleiding staat onder meer waar de referentie-inname op de verpakking geplaatst moet en mag worden. Ook zijn diverse voorbeelden opgenomen en een lijst met gehanteerde portiegroottes. U kunt de handleiding downloaden via de website van de FNLI.

De Europese Commissie heeft twee Q&A's over de verordening opgesteld: deel 1 en deel 2. Met dit document worden bedrijven ondersteund bij de interpretatie en toepassing van deze verordening.

Zuigelingenvoeding

Gedelegeerde verordening (EU) nr. 2016/127 regelt onder meer (in art. 7, lid 2, sub a) dat de verplichte voedingswaardevermelding voor volledige zuigelingenvoeding en opvolgzuigelingenvoeding van Verordening (EU) nr. 1169/2011 mag worden aangevuld met onder meer de hoeveelheden van bestanddelen van eiwitten, koolhydraten of vetten. in bijlage I en II staan de samenstellingsvoorschriften voor onder andere eiwitten en lipiden in volledige zuigelingenvoeding resp. opvolgzuigelingenvoeding.

Medische voeding

In artikel 6 van Gedelegeerde verordening (EU) nr. 2016/128 staan de bijzondere voorschriften betreffende de aanvullende (verplichte) voedingswaardevermelding van onder andere vetten en eiwitten bij voeding die is bestemd voor medisch gebruik. 

Warenwetbesluit informatie levensmiddelen

In Nederland zijn bepaalde onderdelen uit de Verordening (zoals de strafbaarstelling en het gebruik van in ieder geval de Nederlandse taal op het etiket) opgenomen in het Warenwetbesluit informatie levensmiddelen. Download hier het besluit.

 

Last modified: June 7, 2017 11:59