EC voor handhaving huidig beleid oorsprongsetikettering

De Europese Commissie (EC) is niet voor de verplichte vermelding van het land van oorsprong of de plaats van herkomst van 1) onverwerkte levensmiddelen, 2) producten met maar een ingrediënt en 3) ingrediënten die meer dan 50% van een levensmiddel uitmaken. Dit blijkt uit het rapport van de Europese Commissie dat op 20 mei 2015 is voorgelegd aan het Europees Parlement en de Raad. Door handhaving van het huidige beleid zullen de verkoopprijzen niet stijgen en kunnen consumenten toch kiezen voor producten met een specifieke oorsprong, indien zij dat wensen.

Op dit moment is oorsprongsetikettering verplicht voor honing, groenten en fruit, vis, rund en rundvleesproducten, olijfolie, wijn, eieren en ingevoerd pluimvee. Ook zijn voorschriften vastgesteld voor vers, gekoeld of bevroren vlees van varkens, schapen, geiten en pluimvee. Naast deze verplichte oorsprongsetikettering staat het levensmiddelenbedrijven vrij om op eigen initiatief het land of de regio van oorsprong aan te brengen op het etiket. Dit beleid wil de EC graag behouden.

Studie
Voor de doeleinden van dit rapport zijn de volgende scenario's onderzocht:

  • Scenario 1: vrijwillige oorsprongsetikettering (status quo);

  • Scenario 2: verplichte oorsprongsetikettering in de vorm van "EU/niet-EU" of "EU/derde land";

  • Scenario 3: verplichte oorsprongsetikettering met vermelding van de lidstaat of het derde land;

  • Scenario 4: verplichte etikettering met vermelding van andere geografische eenheden (regio).

In het rapport zijn alleen de economische effecten van de eerste drie scenario’s weergegeven.

Consumentenonderzoek
Uit het rapport blijkt dat de factoren die het koopgedrag van consumenten beïnvloeden, in de eerste plaats prijs, smaak, vervaldatum/minimumhoudbaarheidsdatum en gemak zijn, en dan pas oorsprongsetikettering. Toch geeft twee derde tot drie vierde van de consumenten aan belangstelling te hebben voor oorsprongsetikettering. Deze belangstelling ligt wel lager dan bij voedingscategorieën zoals vlees, vleesproducten of zuivel.

De consumenten leggen een verband tussen oorsprongsetikettering en verscheidene productaspecten, zoals kwaliteit, veiligheid of milieuaspecten, en geven aan dat zij nationale producten zouden kopen om de economie van hun land te steunen. De consument geeft de voorkeur aan informatie op landniveau boven informatie in de vorm van EU/niet-EU. Verder lijken ze meer geïnteresseerd in de productieplaats dan in de plaats waar de grondstof is geteeld.

Kosten en baten verschillende scenario's
De oorsprong van ingrediënten varieert vaak. Hiermee zorgen levensmiddelenbedrijven ervoor dat de kwaliteit van het eindproduct gehandhaafd blijft en de inkoopprijzen laag blijven. Daardoor is de invoering van verplichte oorsprongsetikettering op EU-niveau, en al helemaal op landniveau, in veel voedingssectoren zeer complex, met aanzienlijke stijgingen van de productiekosten tot gevolg. Deze kosten zullen uiteindelijk worden doorberekend aan de consument, aldus het rapport. 

Verplichte oorsprongsetikettering op EU-niveau (EU/niet-EU of EU/derde land) leidt, in vergelijking met verplichte oorsprongsetikettering op landniveau, tot een beperktere toename van de productiekosten en minder lasten voor de levensmiddelenbedrijven en voor de bevoegde autoriteiten van de lidstaten. Daarentegen zal de consument daarmee minder tevreden zijn. In tegenstelling tot oorsprongsetikettering op EU-niveau kan oorsprongsetikettering op landniveau belangrijke gevolgen hebben op de interne markt en tot een toename in de consumptie van lokale levensmiddelen leiden. 

Uit het rapport blijkt dat zowel verplichte oorsprongsetikettering op EU-niveau als verplichte oorsprongsetikettering op landniveau invloed kan hebben op de internationale handel en in strijd kan zijn met het bestaande handelsovereenkomsten met derde landen. Extra etiketteringsvoorschriften kunnen het concurrentievermogen van levensmiddelenbedrijven in de EU op de internationale markt tegengaan. Bovendien, maken voedingsmiddelenbedrijven in derde landen zich zorgen over een dalende export naar de EU omdat de consumenten levensmiddelen uit de EU zouden verkiezen. 

Verder zou volgens het rapport, verplichte oorsprongsetikettering extra lasten meebrengen voor de bevoegde autoriteiten van de lidstaten indien hun nieuwe controletaken worden opgelegd in verband met dergelijke extra vereisten.

Conclusie
Daarom wil de Commissie het huidige beleid handhaven. Dit is geen bevredigende oplossing voor consumenten, maar de consumenten die oorsprongsetikettering wensen, kunnen kiezen voor levensmiddelen waarop de levensmiddelenbedrijven vrijwillige oorsprongsinformatie vermelden. Op deze manier blijven de verkoopprijzen gehandhaafd op het huidige niveau en kunnen consumenten toch kiezen voor producten met een specifieke oorsprong. Bovendien wordt niet getornd aan het concurrentievermogen van levensmiddelenbedrijven en wordt geen schade toegebracht aan de interne markt noch aan de internationale handel. 

Het rapport is nu voorgelegd aan het Europees Parlement (EP) en de Raad.  De vraag is hoe het EP en de Raad op dit rapport zullen reageren.

Download hier het rapport.
Download hier het MVO standpunt m.b.t. herkomstetikettering.

 

Laatst gewijzigd: 20 mei 2015