Met ingang van 13 december 2014 gelden de voorschriften voor etikettering van levensmiddelen zoals opgenomen in Verordening (EG) nr. 1169/2011

Voedingswaardedeclaratie
Een van de belangrijkste wijzigingen met deze nieuwe wetgeving is dat de voedingswaarde van de ‘big 7’ moet worden gedeclareerd, namelijk de energetische waarde, het gehalte aan vetten, verzadigde vetzuren, koolhydraten, suikers, eiwitten en zout per 100 gram of per 100 ml. Daarnaast mag dit ook per portie worden aangegeven en ook het percentage van de vastgestelde Referentie-inname mag worden vermeld. De verplichte stoffen mogen worden aangevuld met de enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetzuren, polyolen, zetmeel, vezels en een significante hoeveelheid vitaminen en mineralen (zie ter illustratie deze tabel).

Verder mag het energiegehalte worden herhaald op de voorkant van de verpakking (per 100g/ml en additioneel ook per portie); alleen, of samen met de voedingsstoffen vet, verzadigd vet, suiker en zout. Als het energiegehalte per portie vermeld wordt, dan dient ook het aantal porties dat in de verpakking zit te worden vermeld. Voor deze voedingstoffen geldt dat ze op de voorkant per 100g/ml òf per portie mogen worden uitgedrukt.

Lijst met ingrediënten
Ook is nieuw dat plantaardige oliën en vetten nu moeten worden uitgesplitst naar de specifieke plantaardige oorsprong. Dit betekent dat de specifieke soort(en) moet(en) worden vermeld, maar de categorienamen (“plantaardige oliën”, “plantaardige vetten”, “plantaardige oliën en vetten”) blijven vrijwillig. Bij het gebruik van een groepsnaam hoeven door de toevoeging ‘in wisselende verhoudingen’ de specifieke plantaardige oliën en vetten niet in volgorde van afnemend gewicht te worden vermeld. Voor de plaats in de ingrediëntenlijst telt bij gebruik van een categorienaam het gewicht van de totale hoeveelheid plantaardige olie en/of vet als het ingrediënt.

Verder wordt de aanduiding gehard bij geharde plantaardige of dierlijke oliën of vetten vervangen door “geheel gehard” voor volledig geharde oliën of vetten of “gedeeltelijk gehard” voor gedeeltelijk geharde oliën en vetten.

MVO heeft een standpunt opgesteld over de etikettering van raap-/koolzaadolie met als conclusie dat Koolzaadolie en Raapzaadolie synoniemen zijn: MVO-standpunt etikettering raap-/koolzaadolie.

Allergenen
In artikel 21 van Verordening 1169/2011 is vastgelegd dat stoffen die allergische reacties of intoleranties veroorzaken moeten worden opgenomen in de lijst van ingrediënten. Deze vermelding dient te worden benadrukt door het gebruik van afwijkende typografie, zoals afwijkend lettertype (bijvoorbeeld vetgedrukt, afwijkende kleur van de letters). Naast deze wettelijke verplichting mag een producent ervoor kiezen om een vrijwillige extra vermelding van de in het levensmiddel aanwezige allergenen op de verpakking te zetten, bijvoorbeeld door een kopje ‘Allergie-informatie: bevat…’. Deze extra vermelding is toegestaan, maar mag de wettelijke verplichting niet vervangen.

FEDIOL heeft een verklaring opgesteld over de uitzondering wat betreft de etikettering van geraffineerde soja en pindaolie als allergeen: ‘Code of Practice on the production and labelling of certain oils in connection with allergy’.

De FDE heeft een handleiding voor de levensmiddelenindustrie opgesteld over goede praktijken in het risicobeheer van allergenen. Deze handleiding kunt u vinden op de website van de FDE.

Land van oorsprong
De vermelding van het land van oorsprong / plaats van herkomst blijft verplicht als het weglaten daarvan de consument zou kunnen misleiden aangaande het werkelijke land van oorsprong of de werkelijke plaats van herkomst. Verder blijft de vermelding verplicht voor rundvlees, honing, verse groenten en fruit en olijfolie. Eind 2013 is duidelijk geworden hoe de verplichte herkomstaanduiding van vlees van varkens, schapen, geiten en pluimvee moet gebeuren. Lees hier het MVO-standpunt over herkomstetikettering. 

  • Land van oorsprong: is (op grond van Verordening (EEG) nr. 2913/92, artikel 24) het land waar de laatste substantiële economische verwerking heeft plaatsgehad of waar een nieuw product is gemaakt of waar een belangrijke handeling van de productie werd uitgevoerd. Voor olie zou dus gelden dat het land van herkomst de plaats is waar de raffinage heeft plaatsgehad.
  • Plaats van herkomst: de plaats vanwaar het product volgens de aanduiding afkomstig is (volgens Verordening 1169/2011). Bijvoorbeeld als maïsolie wordt geïmporteerd uit de Verenigde Staten, dan is de VS de 'plaats van herkomst'.

 

Meer informatie over Verordening (EU) Nr. 1169/2011:
Meer informatie over de Europese voorschriften voor etikettering kunt u vinden op de website van de Europese Commissie: http://ec.europa.eu/food/food/labellingnutrition/foodlabelling/proposed_legislation_en.htm en op de website van de NVWA: http://www.nvwa.nl/onderwerpen/regels-voor-ondernemers-eten-en-drinken/dossier/etikettering-van-levensmiddelen.

FoodDrinkEurope en Eurocommerce hebben een guidance opgesteld om retailers en voedingsmiddelenfabrikanten te helpen bij het implementeren van de etiketteringsvoorschriften. Download hier de guidance. 

De Europese Commissie heeft twee Q&A's over de verordening opgesteld: deel 1 en deel 2. Met dit document worden bedrijven ondersteund bij de interpretatie en toepassing van deze verordening.

Zuigelingenvoeding
Gedelegeerde verordening (EU) nr. 2016/127 regelt onder meer (in art. 7, lid 2, sub a) dat de verplichte voedingswaardevermelding voor volledige zuigelingenvoeding en opvolgzuigelingenvoeding van Verordening (EU) nr. 1169/2011 mag worden aangevuld met onder meer de hoeveelheden van bestanddelen van eiwitten, koolhydraten of vetten. in bijlage I en II staan de samenstellingsvoorschriften voor onder andere eiwitten en lipiden in volledige zuigelingenvoeding resp. opvolgzuigelingenvoeding.

Medische voeding
In artikel 6 van Gedelegeerde verordening (EU) nr. 2016/128 staan de bijzondere voorschriften betreffende de aanvullende (verplichte) voedingswaardevermelding van onder andere vetten en eiwitten bij voeding die is bestemd voor medisch gebruik. 

Genetisch gemodificeerde organismen
In Verordening Nr. 1829/2003 en Verordening (EG) Nr. 1830/2003 is bepaald dat alle producten afkomstig van genetisch gemodificeerde organismen moeten worden geëtiketteerd, ongeacht of nog genetisch gemodificeerd materiaal aan te tonen of aanwezig is. Deze regel geldt voor verpakte en onverpakte producten. 

  • Verordening 1829/2003 reguleert de toelating en etikettering van gemodificeerde organismen (GGO’s) en met genetische gemodificeerde organismen geproduceerde levensmiddelen.
  • Verordening 1830/2003, reguleert de traceerbaarheid van ‘genetisch gemodificeerde organismen (GGO’s)’ en ‘met GGO geproduceerde levensmiddelen’. 

Welke aanduidingen
Eén van de volgende aanduidingen moet op het etiket van levensmiddelen staan:

  • Wanneer het levensmiddel uit meer dan één ingrediënt bestaat, worden in de in ingrediëntenlijst de woorden „genetisch gemodificeerd” tussen haakjes onmiddellijk na de naam van het betrokken ingrediënt aangebracht;
  • Wanneer het levensmiddel met genetisch gemodificeerde organismen is gemaakt, worden de woorden „geproduceerd met genetisch gemodificeerde [naam van het ingrediënt]” tussen haakjes onmiddellijk na de naam van het betrokken ingrediënt aangebracht;
  • Wanneer het ingrediënt van een levensmiddel door een naam van een categorie wordt aangegeven, worden de woorden „bevat genetisch gemodificeerde [naam van het organisme]” of „bevat [naam van het ingrediënt] geproduceerd met genetisch gemodificeerde [naam van het organisme]” in de lijst van ingrediënten opgenomen;
  • Bij ontbreken van een lijst van ingrediënten worden de woorden „genetisch gemodificeerd” of „geproduceerd met genetisch gemodificeerde [naam van het organisme]” duidelijk op het etiket vermeld. 

Traceerbaarheid
Een product moet in de productieketen gevolgd kunnen worden, het moet traceerbaar zijn. Traceerbaarheid geldt voor:

  • Producten of grondstoffen die geheel of gedeeltelijk uit GGO’s bestaan;
  • Met GGO’s geproduceerde levensmiddelen en diervoeders, ook als ze geen DNA of eiwit meer bevatten.

Verordening 1169/2011 stelt daarbij dat leveranciers die niet direct aan de eindgebruiker leveren ervoor moeten zorgen dat andere exploitanten van levensmiddelenbedrijven voldoende informatie krijgen om zo nodig in staat te zijn aan hun verplichtingen van de etiketteringswetgeving te voldoen.

Drempelwaarde
Niet genetisch gemodificeerde producten kunnen vermengd raken met sporen van genetisch gemodificeerd materiaal. Dit kan in principe gebeuren tijdens de teelt van gewassen, maar ook bij het transport of het productieproces van producten. Deze minimale vermenging is niet altijd vermijdbaar of technisch te voorkomen. Daarom is, onder voorwaarde dat de exploitant al het mogelijke heeft gedaan om vermenging te voorkomen, een uitzondering op de etiketterings- en traceerbaarheidsverplichting mogelijk. Dat is het geval wanneer de exploitant kan aantonen dat het genetisch gemodificeerd materiaal onbedoeld of onvermijdelijk in het product zit en als het om minder dan 0,9% van het totaal gaat. In die situatie hoeft een product niet als genetisch gemodificeerd te worden geëtiketteerd.

Nederlandse regelingen
Instellingen, waaronder de horeca, hoeven bij niet voorverpakte gerechten of consumpties die zij hun klanten serveren niet te vermelden of ggo’s of producten geproduceerd met ggo’s gebruikt zijn. Dit is een Nederlandse regeling. Instellingen, waaronder de horeca, moeten door de informatie van hun leveranciers (de voorgaande schakel in de keten) wel weten of zij ggo’s of producten geproduceerd met ggo’s gebruiken. 

In sommige Lidstaten gelden nationale bepalingen of private schema’s voor levensmiddelen waarin géén ggo’s of met ggo’s geproduceerde ingrediënten zijn aangewend. De Nederlandse Warenwet (Warenwetbesluit nieuwe voedingsmiddelen) biedt onder zeer stringente criteria de mogelijkheid om op het etiket van levensmiddelen “bereid zonder gentechniek” te vermelden. Andere vermeldingen in relatie tot het niet gebruiken van GGO’s (bijv. “GGO-vrij”) zijn in Nederland niet toegestaan.

 

Warenwetbesluit informatie levensmiddelen
In Nederland zijn bepaalde onderdelen uit de Verordening (zoals de strafbaarstelling en het gebruik van in ieder geval de Nederlandse taal op het etiket) opgenomen in het Warenwetbesluit informatie levensmiddelen. Download hier het besluit.

 

Last modified: September 3, 2020 15:37