Special: Vetten beschermen tegen dementie
Dementie is een ernstige neurodegeneratieve aandoening die gekenmerkt wordt door een combinatie van cognitieve en gedragsmatige veranderingen, en die gepaard gaat met aanzienlijke persoonlijke en maatschappelijke gevolgen. In Nederland hebben naar schatting ruim 300.000 mensen dementie, een aantal dat naar verwachting zal verdubbelen in 2040. Dementie is ook de aandoening met de hoogste zorgkosten: 14,4 miljard euro in 2023, een stijging van 40 procent ten opzichte van 2019. Er zijn nog weinig effectieve behandelingen, wat onderzoek naar preventieve strategieën waaronder leefstijlfactoren zoals voeding, des te urgenter maakt. Steeds meer wetenschappelijk onderzoek richt zich op de rol van voeding bij het voorkomen van dementie, waarbij onder andere wordt gekeken naar de samenstelling van vetzuren in voeding. Hieronder bespreken we vier studies naar dit onderwerp die recentelijk in vooraanstaande wetenschappelijke tijdschriften gepubliceerd zijn in meer detail.
De resultaten uit de verschillende studies tonen dat voedingsinterventies kunnen bijdragen aan de preventie van neurodegeneratieve ziekten. Hoewel de wetenschappelijke publicaties nog niet altijd eenduidig zijn, tonen de hier beschreven studies gezondheidsvoordelen van voedingsvetten aan, vergelijkbaar met de hartgezondheid. Dat wil zeggen; een voeding rijk aan onverzadigde omega-6 en omega-3 vetzuren kan mogelijk bijdragen aan het verlagen van het risico op mentale achteruitgang op latere leeftijd, met name als het de inname van verzadigd vet vervangt. Naast het bevorderen van de hartgezondheid zijn er dus ook aanwijzingen dat een voeding rijk aan onverzadigde vetten een belangrijke rol speelt in het bevorderen van de gezondheid van de hersenen.
U vindt de 4 artikelen via de volgende links:
1. Een gezonde vetzuursamenstelling van de voeding verlaagt risico op dementie
Een Amerikaanse cohortstudie waarin 6000 deelnemers gedurende 5 jaar werden gevolgd, toont de significante voordelen van een voeding rijk aan onverzadigde vetten aan.
2. Linolzuur uit planten gelinkt aan lager risico dementie
Omega-6 vetzuren worden vaak beschouwd als een homogene groep vetten met vergelijkbare gezondheidseffecten. Uit de analyse van gegevens van meer dan 273.000 Britse deelnemers blijkt echter dat een hoge inname van linolzuur samenhangt met een aanzienlijk lager risico op dementie, terwijl de ‘niet linolzuur’ -omega-6 vetzuren (alle omega-6 vetzuren behalve linolzuur), het risico mogelijk juist verhogen. Linolzuur komt vooral voor in zaden, noten en plantaardige oliën, de niet-linolzuren komen vooral voor in rood vlees, orgaanvlees, eieren en gevogelte. De resultaten van deze studie spreken de overtuiging van sommige mensen tegen dat je linolzuur beter kunt beperken.
3. Omega-3 vetzuren verlagen mogelijk het risico op vroege dementie
Dementie is een ouderdomsziekte, maar raakt in een klein deel van de gevallen ook mensen op relatief jonge leeftijd. Men spreekt dan van ‘Early Onset Dementia (EOD)’. Van de 300.000 mensen met dementie in Nederland, zijn er ongeveer 12.000 tot 15.000 jonger dan 65 jaar. Hoewel dit een relatief kleine groep betreft, heeft de diagnose ingrijpende persoonlijke en maatschappelijke gevolgen. In relatie tot EOD is met name de rol van DHA (docosahexaeenzuur) veel onderzocht, als het meest voorkomende omega-3 vetzuur in de hersenen. Deze studie laat zien dat voeding rijk aan omega-3 vetzuren mogelijk kan bijdragen aan het verlagen van het risico op deze vroeg optredende vorm van dementie.
4. Omega-3 vetzuren en Alzheimer: mogelijk beschermend effect
Alzheimer is een veel voorkomende neurodegeneratieve aandoening. De ziekte is verantwoordelijk voor ongeveer 70 procent van de gevallen van dementie in Nederland. In een nieuwe Spaanse studie is onderzocht in hoeverre de ontwikkeling in de status van omega-3 vetzuren in het bloed samenhangt met veranderingen in cognitieve functies in de loop van de tijd in mensen met een verhoogd risico op Alzheimer. Uit de studie blijkt dat omega-3 vetzuren bijdragen aan het behoud van gezonde hersenen.
