Winnaar publicatieprijs NAV: plantaardige meervoudig onverzadigde vetzuren hebben mogelijk gunstig effect op diabetes

Onderzoeker Anne Wanders, samen met co-auteurs Wendy Blom, Peter Zock, Marianne Geleijnse, Ingeborg Brouwer en Marjan Alssema hebben in een meta-analyse de effecten onderzocht van meervoudig onverzadigde vetzuren afkomstig uit plantaardig voedsel op parameters gerelateerd aan diabetes. De analyse laat zien dat meervoudig onverzadigde vetzuren vvan plantaardige oorsprong, als vervanging van verzadigd vet of koolhydraten, waarschijnlijk resulteert in een verlaging van nuchtere insulinewaarden en verhoogde insulinegevoeligheid. In subgroepanalyses waren de effecten groter bij hogere doseringen. Aldus de onderzoekers: ‘De gemiddelde effecten hebben op populatieniveau potentieel een grote dan wel relevante invloed op de incidentie van type-2 diabetes.’

De NAV is de Nederlandse academie van Voedingswetenschappen. Elk jaar looft de academie een prijs uit voor drie goede en relevante publicaties. Deze studie is volgens de jury: ‘een grondige meta-analyse rond een belangrijke vraag, waarvan de antwoorden potentiële impact hebben op de publieke gezondheid. Het betreft een analyse met een hoog voedingskundig gehalte, waarin getoond wordt dat het in de kennis over vetzuren om meer draait dan alleen het LDL-cholesterol’ (bron Voeding Nu).
De meta-analyse, gepubliceerd in de BMJ in februari 2019, onderzoekt de effecten van plantaardige meervoudig onverzadigde vetzuren (plant-MOV) op het glucose metabolism en insulinegevoeligheid. Gegevens van 13 relevante randomized controlled trials zijn gebruikt.

Resultaten
De studie wijst uit dat plant-MOV geen significant effect hebben op het nuchtere glucose gehalte maar wel een verlagend effect op het nuchtere insuline gehalte en een gunstig effect op de ‘gemodelleerde homeostatische insuline gevoeligheid’. In een dosis-response analyse leidt 5 energie% meer inname van plant-MOV tot een significante insulineverlaging van 5,8 pmol/L, maar geeft geen glucose verandering en geen verandering in de gemodelleerde insulinegevoeligheid. In subgroep analyses leiden hogere innames van plant-MOV tot een lager insulinegehalte (-6,7 pmol/L) en een verbeterde gemodelleerde insulinegevoeligheid, maar was er geen effect op glucose, in vergelijking met een isocalorische controle. Hierbij was er geen verschil tussen een vervanging van plant-MOV door verzadigde vetzuren of door koolhydraten (p>0.05).
De onderzoekers concluderen dat plant-MOV als een isocalorische vervanging van verzadigde vetzuren of koolhydraten mogelijk een gunstig effect hebben op fasting insuline en gemodelleerde insulinegevoeligheid, belangrijke parameters voor diabetes, in een gezonde populatie.

Eetpatroon
De studie vermeldt dat in West Europa ongeveer ¾ van de meervoudig onverzadigde vetzuren uit plantaardige bronnen afkomstig is (vetten en oliën, noten en granen). Dit is vooral linolzuur (LA, omega-6) en in mindere mate alfa linoleenzuur (ALA, omega-3). In Nederland is dit inname-patroon vergelijkbaar.
Algemene voedingsrichtlijnen bevelen aan om verzadigd vet in de voeding te vervangen door onverzadigd vet, vooral MOV. Deze aanbevelingen zijn in hoofdzaak gebaseerd op het gunstige effect van onverzadigde vetzuren op LDL cholesterol, een belangrijke parameter voor hart- en vaatziekten. Recent zijn nu de nieuwe voedingsrichtlijnen voor diabetes gepubliceerd. In deze richtlijnen worden verschillende voedingspatronen aanbevolen in het tegengaan van diabetes, MVO gaf deze richtlijnen weer met de focus vetten. Ook de Gezondheidsraad zal dit jaar in haar werkprogramma nog aandacht besteden dit onderwerp.

 

Winnaar publicatieprijs NAV: plantaardige meervoudig onverzadigde vetzuren hebben mogelijk gunstig effect op diabetes