Geactualiseerde Schijf van Vijf bevestigt belangrijke rol van oliën en vetten
Op 9 april 2026 presenteerde het Voedingscentrum de vernieuwde Schijf van Vijf. De Schijf van Vijf vormt het officiële Nederlandse voedingsmodel waarin wetenschappelijke voedingsrichtlijnen worden vertaald naar praktische adviezen over wat en hoeveel mensen dagelijks zouden moeten eten. De nieuwste actualisatie betekent geen fundamentele koerswijziging, maar vooral een verdere verfijning van bestaande inzichten. De centrale boodschap blijft onverminderd overeind: eet gevarieerd en volgens de Schijf van Vijf.
Vet- en eiwitinname van Nederlandse kinderen
Voedingspatronen worden veelal op jonge leeftijd gevormd en blijven vaak tot op latere leeftijd van invloed. Het aanleren van gezonde eetgewoonten bij kinderen is dan ook belangrijk voor een goede hart- en hersengezondheid op volwassen leeftijd. Dat maakt kennis over de huidige voedingsinname van kinderen extra belangrijk. Het doel van de hier beschreven studie was om inzicht te krijgen in de inname van eiwitten en vetten via de dagelijkse voeding van kinderen tussen de 3 en 11 jaar. Voor wat betreft vetten ligt de inname binnen de norm.
Podcast bevestigt rol van plantaardige oliën en vetten in gezond voedingspatroon
In een recente aflevering van ‘Een podcast over voeding’, een productie van het foodcollectief I’m a Foodie, gaat hoogleraar voedingswetenschappen Ingeborg Brouwer in op een onderwerp waar veel discussie over bestaat: vetten in onze voeding. Boter, margarine en plantaardige oliën komen uitgebreid aan bod, evenals de hardnekkige misverstanden die hierover circuleren.
Sesamolie
Misschien is de sesamplant wel de allereerste plant waarvan de zaden werden gebruikt voor de olie. Oorspronkelijk komt de plant uit Afrika. Zo’n 6000 jaar geleden verspreidde de sesamplant zich via Egypte en Perzië naar India, China, Japan en andere delen van de wereld.
Koolzaadolie / Raapzaadolie
De akkers van koolzaad leveren elk voorjaar opnieuw prachtige gele velden op. De plantaardige olie die van de zaden van koolzaadbloemen wordt gemaakt, wordt in veel producten verwerkt.
Palmolie
Palmolie is de meest gebruikte plantaardige olie in de wereld en een belangrijke bron van vetten in onze voeding. Palmolie is een ingrediënt in margarines, koekjes en ijs, maar ook in non-food producten als lippenstift en zeep. Vandaag de dag zit palmolie in ongeveer 60% van alle samengestelde producten uit de supermarkt.
Maïskiemolie
Maïskiemolie wordt geperst uit de kiem van de korrel van de maïsplant (Latijnse naam: Zea Mays). Maïs komt oorspronkelijk uit de valleien in Zuid-Mexico waar de wilde stamvader van maïs groeide.
Olijfolie
Olijfolie wordt geperst uit olijven van de olijfboom (Latijnse naam: Olea Europaea). Olijfolie is in veel verschillende kwaliteiten beschikbaar. De ambachtelijke productie van olijfolie gebeurt al zo'n 6000 jaar op ongeveer dezelfde manier. Net als bij wijn verschilt de kwaliteit van deze olie van jaar tot jaar. Olijfolie die wordt geraffineerd heeft een meer constante kwaliteit.
Zaden vol olie: hoe wordt olie gemaakt?
Plantaardige olie is de basis voor bijna alle vetten die in de keuken en op brood worden gebruikt. Deze olie komt uit zaden en vruchten van verschillende planten, zoals zonnebloemen, soja, olijf, raapzaad, maïs en pinda.
Plantaardige oliën
Plantaardige oliën zijn een veel gebruikt ingrediënt in voedingsmiddelen en staan aan de basis van bijna alle vetten die in de keuken en op brood worden gebruikt.
Winnaar publicatieprijs NAV: plantaardige meervoudig onverzadigde vetzuren hebben mogelijk gunstig effect op diabetes
Onderzoeker Anne Wanders, samen met co-auteurs Wendy Blom, Peter Zock, Marianne Geleijnse, Ingeborg Brouwer en Marjan Alssema hebben in een meta-analyse de effecten onderzocht van meervoudig onverzadigde vetzuren afkomstig uit plantaardig voedsel op parameters gerelateerd aan diabetes. De analyse laat zien dat meervoudig onverzadigde vetzuren vvan plantaardige oorsprong, als vervanging van verzadigd vet of koolhydraten, waarschijnlijk resulteert in een verlaging van nuchtere insulinewaarden en verhoogde insulinegevoeligheid. In subgroepanalyses waren de effecten groter bij hogere doseringen. Aldus de onderzoekers: ‘De gemiddelde effecten hebben op populatieniveau potentieel een grote dan wel relevante invloed op de incidentie van type-2 diabetes.’
Wetenschappelijke leidraad voor nieuwe Amerikaanse voedingsrichtlijnen gepubliceerd
In de komende decembermaand wordt een update van de Amerikaanse voedingsrichtlijnen uit 2015 verwacht. Recent is het wetenschappelijke rapport gepubliceerd dat dient als leidraad voor en onderbouwing van die nieuwe richtlijnen
Wat is de ideale koolhydraat-vet verhouding? Wetenschappers op zoek naar consensus
Decennia lang was het voedingsadvies gebaseerd op de aanname dat een hoge inname van vetten leidt tot chronische welvaartsziektes. Vet werd in producten en diëten vaak vervangen door geraffineerde koolhydraten. Sinds relatief korte tijd laat onderzoek zien dat de inname van deze koolhydraten ook voor negatieve effecten kan zorgen en is er weer interesse voor koolhydraatarme en ketogene voedingspatronen die juist rijk zijn aan vet. In een artikel in Science onderzoeken voedingskundige wetenschappers vanuit verschillende perspectieven waar consensus over bestaat en waar nog controverse over is. De auteurs komen uit op de brede consensus dat het is lastig om voor iedereen een ideale koolhydraat/vet verhouding aan te geven. Deze bevindt zich binnen ranges waarbij de ideale verhouding kan verschillen per persoon, onder andere afhankelijk van of je gezond bent of een chronische ziekte hebt. Belangrijk is vooral dat de juiste koolhydraten en de juiste vetzuren onderdeel van het dieet uitmaken.