Geactualiseerde Schijf van Vijf bevestigt belangrijke rol van oliën en vetten
Op 9 april 2026 presenteerde het Voedingscentrum de vernieuwde Schijf van Vijf. De Schijf van Vijf vormt het officiële Nederlandse voedingsmodel waarin wetenschappelijke voedingsrichtlijnen worden vertaald naar praktische adviezen over wat en hoeveel mensen dagelijks zouden moeten eten. De nieuwste actualisatie betekent geen fundamentele koerswijziging, maar vooral een verdere verfijning van bestaande inzichten. De centrale boodschap blijft onverminderd overeind: eet gevarieerd en volgens de Schijf van Vijf.
Vet- en eiwitinname van Nederlandse kinderen
Voedingspatronen worden veelal op jonge leeftijd gevormd en blijven vaak tot op latere leeftijd van invloed. Het aanleren van gezonde eetgewoonten bij kinderen is dan ook belangrijk voor een goede hart- en hersengezondheid op volwassen leeftijd. Dat maakt kennis over de huidige voedingsinname van kinderen extra belangrijk. Het doel van de hier beschreven studie was om inzicht te krijgen in de inname van eiwitten en vetten via de dagelijkse voeding van kinderen tussen de 3 en 11 jaar. Voor wat betreft vetten ligt de inname binnen de norm.
Podcast bevestigt rol van plantaardige oliën en vetten in gezond voedingspatroon
In een recente aflevering van ‘Een podcast over voeding’, een productie van het foodcollectief I’m a Foodie, gaat hoogleraar voedingswetenschappen Ingeborg Brouwer in op een onderwerp waar veel discussie over bestaat: vetten in onze voeding. Boter, margarine en plantaardige oliën komen uitgebreid aan bod, evenals de hardnekkige misverstanden die hierover circuleren.
Omega-3 vetzuren en Alzheimer: mogelijk beschermend effect
Alzheimer is een veel voorkomende neurodegeneratieve aandoening. De ziekte is verantwoordelijk voor ongeveer 70 procent van de gevallen van dementie in Nederland. In een nieuwe Spaanse studie is onderzocht in hoeverre de ontwikkeling in de status van omega-3 vetzuren in het bloed samenhangt met veranderingen in cognitieve functies in de loop van de tijd in mensen met een verhoogd risico op Alzheimer. Uit de studie blijkt dat omega-3 vetzuren bijdragen aan het behoud van gezonde hersenen.
Omega-3 vetzuren verlagen mogelijk het risico op vroege dementie
Dementie is een ouderdomsziekte, maar raakt in een klein deel van de gevallen ook mensen op relatief jonge leeftijd. Men spreekt dan van ‘Early Onset Dementia (EOD)’. Van de 300.000 mensen met dementie in Nederland, zijn er ongeveer 12.000 tot 15.000 jonger dan 65 jaar. Hoewel dit een relatief kleine groep betreft, heeft de diagnose ingrijpende persoonlijke en maatschappelijke gevolgen. In relatie tot EOD is met name de rol van DHA (docosahexaeenzuur) veel onderzocht, als het meest voorkomende omega-3 vetzuur in de hersenen. Deze studie laat zien dat voeding rijk aan omega-3 vetzuren mogelijk kan bijdragen aan het verlagen van het risico op deze vroeg optredende vorm van dementie.
Linolzuur uit planten gelinkt aan lager risico dementie
Omega-6 vetzuren worden vaak beschouwd als een homogene groep vetten met vergelijkbare gezondheidseffecten. Uit de analyse van gegevens van meer dan 273.000 Britse deelnemers blijkt echter dat een hoge inname van linolzuur samenhangt met een aanzienlijk lager risico op dementie, terwijl de ‘niet linolzuur’ -omega-6 vetzuren (alle omega-6 vetzuren behalve linolzuur), het risico mogelijk juist verhogen. Linolzuur komt vooral voor in zaden, noten en plantaardige oliën, de niet-linolzuren komen vooral voor in rood vlees, orgaanvlees, eieren en gevogelte. De resultaten van deze studie spreken de overtuiging van sommige mensen tegen dat je linolzuur beter kunt beperken.
Een gezonde vetzuursamenstelling van de voeding verlaagt risico op dementie
Een Amerikaanse cohortstudie waarin 6000 deelnemers gedurende 5 jaar werden gevolgd, toont de significante voordelen van een voeding rijk aan onverzadigde vetten aan.
Special: Vetten beschermen tegen dementie
De afgelopen tijd zijn er veel interessante en overtuigende artikelen gepubliceerd over de effecten van de vetten in voeding op het risico op dementie. In deze Ter Perse behandelen we een aantal van de nieuwste publicaties op dit gebied. Hoewel de wetenschap nog niet eenduidig is over dit onderwerp zijn er aanwijzingen dat een voeding die rijk is aan noten, zaden en plantaardige oliën een belangrijke rol speelt in het bevorderen van de gezondheid van onze hersenen.
Hoe kun je kinderen leren dat het zinvol is om brood te besmeren met margarine?
Een boterham besmeren met margarine levert goede vetten en daarnaast ook nog eens de vitamines A, D en E. Maar lang niet iedereen besmeert zijn brood en jong geleerd is oud gedaan. MVO geeft daarom al enige jaren gastlessen op basisscholen over gezonde vetten, vitamines, over de ingredienten van margarines en over de oorsprong van oliën.
Europese en Nederlandse inzichten in vitamine D inname en status
In een in juli 2025 gepubliceerd narratief review wordt beschreven hoe verschillende vormen van vitamine D bijdragen aan de vitamine D-inname in Europa, en wat de rol is van verrijkte voedingsmiddelen. Daarnaast onderschrijft een nieuw RIVM-rapport het belang van aanhoudende aandacht voor deze vitamine: tot een kwart van de Nederlandse bevolking heeft een vitamine D-tekort in de winter.
Magere of volle melk: wat te kiezen voor optimale hartgezondheid?
Een glas melk is voor velen een vast onderdeel van het dagelijkse eetpatroon. Maar hoe zit het met de gezondheidseffecten van volle melkconsumptie? Is volle melk, met haar hoger (verzadigd) vetgehalte, slechter voor je hart dan magere melk? Een groot Noors onderzoek gepubliceerd in The American Journal of Clinical Nutrition \(oktober 2025) werpt nieuw licht op deze eeuwenoude discussie.
Lager sterfterisico door hogere inname alfa-linoleenzuur
Verschillende plantaardige oliën zijn een belangrijke bron van het essentiële vetzuur alfa-linoleenzuur. Zo levert een theelepel lijnzaadolie al snel de volledige aanbevolen hoeveelheid alfa-linoleenzuur per dag. Toch worden plantaardige oliën ten onrechte weleens gezien als ongezond. Een gepoolde analyse van twee grote prospectieve cohorten uit de Verenigde Staten en China toont de gunstige effecten van regelmatig gebruik van ALA-rijke plantaardige voedingsmiddelen op het risico op overlijden.
HDL-cholesterol: behulpzaam, schadelijk, of schuldig door associatie?
Decennialang staat HDL-cholesterol bekend als het ‘goede’ cholesterol, de tegenhanger van het ‘slechte’ LDL-cholesterol. Mensen met een hoge HDL-waarde zouden beter beschermd zijn tegen hart- en vaatziekten. Recenter onderzoek roept echter twijfels op over deze ogenschijnlijk eenvoudige relatie. In een overzichtsartikel gepubliceerd in september 2025 hebben wetenschappers de vraag onderzocht: Is HDL-cholesterol ‘goed’, kan het mogelijk schadelijk zijn, of is het slechts een marker van gezondheid?