Geactualiseerde Schijf van Vijf bevestigt belangrijke rol van oliën en vetten
Op 9 april 2026 presenteerde het Voedingscentrum de vernieuwde Schijf van Vijf. De Schijf van Vijf vormt het officiële Nederlandse voedingsmodel waarin wetenschappelijke voedingsrichtlijnen worden vertaald naar praktische adviezen over wat en hoeveel mensen dagelijks zouden moeten eten. De nieuwste actualisatie betekent geen fundamentele koerswijziging, maar vooral een verdere verfijning van bestaande inzichten. De centrale boodschap blijft onverminderd overeind: eet gevarieerd en volgens de Schijf van Vijf.
Vet- en eiwitinname van Nederlandse kinderen
Voedingspatronen worden veelal op jonge leeftijd gevormd en blijven vaak tot op latere leeftijd van invloed. Het aanleren van gezonde eetgewoonten bij kinderen is dan ook belangrijk voor een goede hart- en hersengezondheid op volwassen leeftijd. Dat maakt kennis over de huidige voedingsinname van kinderen extra belangrijk. Het doel van de hier beschreven studie was om inzicht te krijgen in de inname van eiwitten en vetten via de dagelijkse voeding van kinderen tussen de 3 en 11 jaar. Voor wat betreft vetten ligt de inname binnen de norm.
Podcast bevestigt rol van plantaardige oliën en vetten in gezond voedingspatroon
In een recente aflevering van ‘Een podcast over voeding’, een productie van het foodcollectief I’m a Foodie, gaat hoogleraar voedingswetenschappen Ingeborg Brouwer in op een onderwerp waar veel discussie over bestaat: vetten in onze voeding. Boter, margarine en plantaardige oliën komen uitgebreid aan bod, evenals de hardnekkige misverstanden die hierover circuleren.
Hoge omega 6-waarden in bloedplasma verlagen het risico op overlijden
Meervoudig onverzadigde vetzuren, in de praktijk bestaande uit een aanzienlijk deel omega 6-vetzuren, zijn onderdeel van menig voedingsadvies. De gezondheidseffecten van omega 6-vetzuren in het algemeen en linolzuur in het bijzonder worden echter geregeld betwist, en er zijn stemmen die pleiten voor het beperken van de rijkste bron van linolzuur in het dieet, namelijk zaadoliën. Een recente Britse prospectieve observationele studie analyseert de relatie tussen plasma omega-6 meervoudig onverzadigde vetzuren en het risico op overlijden door verschillende oorzaken.
Beschermen omega 3-vetzuren tegen hart- en vaatziekten door het tegengaan van bloedklontering?
Omega3-vetzuren kunnen bijdragen aan het verlagen van het risico op hart- en vaatziekten. Ze verlagen onder andere het risico op beroertes, zoals onlangs weer werd bevestigd in een grote observationele studie met meer dan 180.000 deelnemers. Een mogelijk werkingsmechanisme werd gevonden in een andere interventiestudie die het effect van visolie-suppletie op extracellulaire blaasjes (EV’s) onderzoekt. Wat zijn EV’s en waarom zijn ze relevant voor cardiovasculair onderzoek?
Effectiviteit vitamine D2 versus vitamine D3
Vitamin D is een essentieel nutriënt, echter de dagelijkse inname en blootstelling is veelal onvoldoende voor een optimale vitamine D-status. Suppletie kan effectief zijn om die tekorten op te heffen, maar welke vorm van vitamine D is het meest effectief?
Vitamine D-inname en -status vaak erg laag
Vitamine D is essentieel voor de groei en het behoud van botten en tanden en speelt een belangrijke rol bij de werking van het immuunsysteem. Het is ogenschijnlijk een van de vitamines om op eenvoudige wijze voldoende van binnen te krijgen. Vitamine D wordt namelijk aangemaakt in de huid onder invloed van zonlicht. Daarnaast geldt in Nederland een suppletieadvies voor specifieke doelgroepen. Toch blijkt een aanzienlijk deel van de bevolking een tekort aan vitamine D te hebben.
Het effect van vetten op veroudering: resultaten van een Mendeliaanse randomisatie studie
Veroudering van het menselijk lichaam wordt gekenmerkt door afnemende biologische functies, en het leidt uiteindelijk tot een verhoogd ziekte- en sterfterisico door onder andere hart- en vaatziekten, kanker, artritis, diabetes type 2 en de ziekte van Alzheimer. Vetzuren in de voeding kunnen vanwege hun potentiële ontstekingsremmende en antioxiderende effecten een rol spelen bij het vertragen van die veroudering.
Vitamine E verlaagt mogelijk het risico op de ziekte van Parkinson
De incidentie van de ziekte van Parkinson stijgt, het is zelfs wereldwijd de snelst groeiende hersenziekte. Een gezond voedingspatroon, bijvoorbeeld een Mediterraan dieet, kan mogelijk het risico op het krijgen van de ziekte van Parkinson verkleinen. Een grootschalige Nederlandse studie uit 1997 toonde een beschermend effect aan van vitamine E voor de ziekte van Parkinson. Nieuw onderzoek bevestigt dit effect.
De houdbaarheid van ‘tenminste houdbaar tot’
Al sinds 2015 wordt er in Nederland nagedacht over houdbaarheidsaanduidingen op de verpakking van producten. Dit in het kader van het tegengaan van voedselverspilling. Onderzoek wijst uit dat de houdbaarheidsaanduidingen op de verpakking van producten vaak verkeerd begrepen worden, waardoor voedsel onterecht weggegooid wordt. Europese wetgeving die de begrippen op de verpakking moet gaan verduidelijken laat op zich wachten. Maar in Nederland staat de overheid toe dat er - op vrijwillige basis - extra tekst en iconen op de verpakking vermeld worden. Hopelijk gaat dit helpen om voedselverspilling te voorkomen.
Het verrijken van specifiek plantaardige oliën en margarines met vitamine D als oplossing voor het vitamine D – tekort.
Vitamine D is een bijzonder vitamine; het is de enige vitamine dat je lichaam zelf aanmaakt onder invloed van zonlicht. Daarnaast levert de voeding vitamine D. Echter, in de praktijk blijkt voor velen de vorming van vitamine D door zonlicht en inname via de gewone voeding nog steeds onvoldoende voor een optimale vitamine D-status. Het verrijken van plantaardige oliën en/of smeerbare vetten met vitamine D kan mogelijk een bijdrage leveren aan het verminderen van die tekorten.
Omega 3-vetzuren gekoppeld aan het behoud van een goede longgezondheid
Omega3-vetzuren staan bekend om hun ontstekingsremmende eigenschappen. Een Amerikaanse studie van het National Institute of Health (NIH) levert het sterkste bewijs tot nu toe voor een mogelijke relatie tussen omega - visvetzuren en het behoud van een goede longgezondheid.
Omega 6-vetten: vriend of vijand?
Omega 6-vetten krijgen de laatste jaren regelmatig aandacht in populaire media. Dit zijn vaak kritische noten, onder andere dat plantaardige oliën rijk aan omega 6-vetzuren ontstekingswaarden in het lichaam zouden verhogen. De American Heart Association daarentegen, beveelt 5-10 energie% omega 6-vetzuren aan in het dieet om hart- en vaatziekten te voorkomen en voor een beter lipidenprofiel. Een review geschreven in opdracht van de American Heart Association bevat een samenvatting van de huidige wetenschappelijke status met betrekking tot de gezondheidseffecten van omega 6-vetten.